بحث از پديدهء فرهنگ‌پذيرى با پرسش‌هايى از اين دست روبه‌روييم : فرهنگ‌پذيرى چيست ؟ فرهنگ‌پذيرى و عوامل آن كدام‌اند ؟ دگرگونى فرهنگى چيست و چگونه صورت مىگيرد ؟ چه فرهنگى قابليت انتقال دارد ؟ چگونه فرهنگ از جامعه‌اى به جامعه ديگر منتقل مىشود ؟ اينها پرسش‌هايى است كه محققان براى پاسخ‌گويى به آن تحقيقات گسترده‌اى را سامان داده‌اند . اين محققان در خلال مطالعات خود تعريفى كلى از فرهنگ‌پذيرى بدين مضمون ارائه داده‌اند : تأثير اعمال‌شدهء يك فرهنگ بر فرهنگ ديگر ، يا تأثير متقابل آن دو فرهنگ بر يكديگر به گونه‌اى كه دگرگونى حاصل شود . « 1 » محققان تا مدت‌ها مىپنداشتند كه فرهنگ‌پذيرى در نتيجه ارتباط مستقيم و متقابل بين دو فرهنگ حاصل مىشود و نتيجه تأثير فرهنگ قدرتمند و برخوردار از اعتبار ، بر فرهنگ ضعيف‌تر و عقب‌مانده‌تر است ؛ « 2 » حال آنكه امروزه با بررسى كلى فرايند فرهنگ‌پذيرى ، مىتوان دريافت كه عناصر فرهنگى در عصر حاضر ، حاصل برنامه‌ريزى آگاهانه فرهنگ قوىترى است كه با هدف سوداگرى اقتصادى و سياسى ، نوعى همگرايى اجبارى را به ساير مناطق تسرى مىدهد . « 3 » براى نمونه ، ادارهء استعمار بريتانيا ساليان متمادى با هدف ادارهء مستملكات استعمارى خود كوشيد تا آفريقايىها را متمدن كند و يا دفتر امور سرخ‌پوستان آمريكا تلاش كرد تا سرخ‌پوستان آمريكا را در يك برنامه‌ريزى كلان متمدن نمايد . بدين ترتيب فرهنگ‌پذيرى كه مىبايد از يك همگرايى متقابل و ارتباط فرهنگى جدى ، هدفمند و پويا برخوردار باشد ، يك‌سويه بوده و به سود فرهنگ قوىتر است ؛ تا بدانجا كه رفته‌رفته فرهنگ ضعيف از ميان مىرود . حال پرسيدنى است كه چگونه فرهنگ‌پذيرى صورت مىگيرد ؟ پاسخ بدين سؤال بسيار گسترده است . به رسم اختصار تنها به گزيده‌اى از عوامل مؤثر بر فرهنگ‌پذيرى اشاره خواهد شد . اين عوامل كه موجبات ارتباط فرهنگى را ايجاد مىكند و به همگرايى فرهنگى منجر مىشود ، از اين قرار است : استعمار ، جنگ ، پيروزى نظامى ، اشغال ، مهاجرت ، فعاليت‌هاى مذهبى ( ميسيونرى ) ، تجارت ، مسافرت سوداگران يا جهانگردان ، هم‌جوارى مرزى و همچنين وسايل ارتباطجمعى و

--> ( 1 ) . رابرت اچ لاور ، ديدگاههايى درباره دگرگونى اجتماعى ، ترجمه كاووس سيد امامى ، ص 208 . ( 2 ) . همان ، ص 209 . ( 3 ) . محمدتقى جعفرى ، فرهنگ پيرو و فرهنگ پيشرو ، ص 124 و 125 .